วิเคราะห์สถานการณ์แรงงานภาคธนาคารเมื่อปัญญาประดิษฐ์ก้าวเข้ามาเป็นแกนหลักในการขับเคลื่อนองค์กร
ในปัจจุบันอุตสาหกรรมธนาคารระหว่างประเทศกำลังเข้าสู่ช่วงหัวเลี้ยวหัวต่อที่สำคัญ ทว่าต้นเหตุของปรากฏการณ์ในครั้งนี้ไม่ได้มาจากปัญหาวิกฤตเศรษฐกิจตกต่ำหรือภาวะฟองสบู่แตกแต่อย่างใด แต่เป็นผลมาจากการนำนวัตกรรมขั้นสูงเข้ามาทดแทนระบบการทำงานแบบดั้งเดิม หลังจากที่ธนาคารข้ามชาติขนาดใหญ่ประกาศแผนยุทธศาสตร์ระยะยาวในการลดจำนวนบุคลากรลงอย่างมีนัยสำคัญ
ตามรายงานระบุว่าเป้าหมายการปรับลดตำแหน่งงานในครั้งนี้มีจำนวนสูงถึงกว่า 7,800 อัตรา ซึ่งกระบวนการทั้งหมดนี้ถูกกำหนดกรอบเวลาให้เสร็จสิ้นภายในช่วงสิ้นทศวรรษนี้ โดยปัจจัยเร่งหลักคือการที่ระบบซอฟต์แวร์อัจฉริยะสามารถเรียนรู้และปฏิบัติงานแทนคนได้อย่างมีประสิทธิภาพและมีต้นทุนที่ต่ำกว่า
การวิเคราะห์กระบวนการทำงานซ้ำซากจุดอ่อนสำคัญที่ทำให้เครื่องจักรเข้ามาทำงานแทน
โครงสร้างพื้นฐานของธุรกิจการเงินมักจะถูกขับเคลื่อนด้วยสองฟันเฟืองสำคัญ ได้แก่บุคลากรด่านหน้าที่มีบทบาทในการสร้างความสัมพันธ์และให้คำปรึกษาแก่ผู้บริโภค กับทีมงานส่วนหลังที่คอยสนับสนุนการประมวลผลข้อมูล การบริหารความเสี่ยง และการปฏิบัติตามกฎระเบียบ
แม้ส่วนสนับสนุนนี้จะเป็นฟันเฟืองที่คอยขับเคลื่อนให้ธุรกรรมต่างๆ สำเร็จลุล่วงไปด้วยดีก็ตาม แต่ก็ปฏิเสธไม่ได้ว่าลักษณะงานส่วนใหญ่มักเป็นงานประจำที่ทำซ้ำๆ ตามคู่มือปฏิบัติการที่กำหนดไว้ ปัจจัยเหล่านี้เองที่ทำให้งานส่วนหลังกลายเป็นพื้นที่ทดลองสำคัญในการนำเครื่องจักรเข้ามาเพิ่มประสิทธิภาพเพื่อลดต้นทุน
จากแถลงการณ์ขององค์กรระบุชัดเจนว่า การลงทุนในเทคโนโลยีการวิเคราะห์ข้อมูลขั้นสูงและเอไอคือสิ่งจำเป็น ซึ่งข้อเท็จจริงที่ซ่อนอยู่คือสัดส่วนการจ้างงานคนจะลดลงอย่างต่อเนื่อง โดยมีระบบคอมพิวเตอร์เข้ามาทำหน้าที่ทดแทนอย่างสมบูรณ์
สถิติตัวเลขพนักงานนับพันชีวิตกับการเปลี่ยนแปลงเชิงโครงสร้างที่ไม่สามารถย้อนกลับ
สถิตินี้ชี้ให้เห็นทิศทางขาลงของความต้องการแรงงานในอุตสาหกรรมนี้ที่จะเกิดขึ้นอย่างต่อเนื่องในระยะยาว ซึ่งปัจจุบันศูนย์กลางงานสนับสนุนของธนาคารกระจายตัวอยู่ในประเทศที่มีต้นทุนค่าจ้างแรงงานค่อนข้างต่ำ
แม้ว่าจะมีมาตรการรองรับเพื่อช่วยโยกย้ายบุคลากรไปยังส่วนงานที่มีความต้องการแรงงานอยู่ก็ตาม งานที่ AI ทำแทนได้ ทว่าในเชิงปฏิบัติ การพัฒนาทักษะแบบก้าวกระโดดจากงานป้อนข้อมูลไปสู่งานวางแผนกลยุทธ์ไอทีนั้นต้องใช้เวลาและงบประมาณมหาศาล
ส่งผลให้ความรู้และความเชี่ยวชาญที่เคยมีมูลค่ามหาศาลในอดีต กำลังเสื่อมมูลค่าลงด้วยความเร็วที่น่าตกใจ
การสำรวจแนวโน้มของบริษัทเทคโนโลยียักษ์ใหญ่ที่มีการปรับเปลี่ยนโครงสร้างแรงงานทั่วโลก
สิ่งที่น่ากังวลใจมากที่สุดในสถานการณ์ปัจจุบันไม่ใช่ตัวเลขของธนาคารแห่งนี้เพียงแห่งเดียว แต่เพราะนี่คือคลื่นใต้น้ำลูกใหญ่ที่กำลังแผ่ขยายอิทธิพลไปทั่วทุกภาคส่วนของระบบเศรษฐกิจสากล
แม้กระทั่งในกลุ่มประเทศเพื่อนบ้านก็พบสถิติการลดตำแหน่งงานธุรการในภาคธนาคารอย่างเด่นชัด รวมถึงบริษัทนวัตกรรมไอทีรายใหญ่ของโลกที่มีการปรับลดสัดส่วนบุคลากรลงนับหมื่นตำแหน่งในช่วงที่ผ่านมา
แนวโน้มที่เกิดขึ้นทั่วโลกสะท้อนว่า เม็ดเงินลงทุนจำนวนมหาศาลกำลังถูกเปลี่ยนจากค่าแรงมนุษย์ไปเป็นค่าพัฒนาระบบซอฟต์แวร์
คำถามสำคัญเรื่องเส้นทางการเติบโตสู่ตำแหน่งผู้บริหารในวันที่งานฐานรากถูกแทนที่ด้วยคอมพิวเตอร์
ความเปลี่ยนแปลงในครั้งนี้ส่งผลกระทบอย่างรุนแรงต่อโอกาสทางอาชีพของประชากรรุ่นใหม่ที่กำลังจะเข้าสู่ตลาดแรงงาน
เพราะตำแหน่งที่ระบบอัตโนมัติสามารถทำแทนได้ดีที่สุดคืองานระดับเริ่มต้นและงานระดับกลางที่เคยรองรับเด็กจบใหม่
งานธุรการทั่วไป งานบัญชีขั้นต้น และงานตอบกลับข้อมูลตามรูปแบบที่กำหนดไว้กำลังถูกลดจำนวนลงอย่างเด่นชัด
หากโอกาสในการเข้าทำงานในตำแหน่งพื้นฐานเพื่อเรียนรู้ระบบงานถูกปิดกั้นด้วยเทคโนโลยีอัจฉริยะ และนี่คือโจทย์ข้อใหญ่ที่ทั้งสถาบันการศึกษาและหน่วยงานภาครัฐจำเป็นต้องเร่งหาคำตอบเพื่อปรับปรุงหลักสูตรให้เท่าทันความเปลี่ยนแปลง
4 ทักษะทองคำที่เครื่องจักรไม่มีวันทดแทนได้และเป็นที่ต้องการสูงสุดขององค์กรยุคใหม่
ทว่าก่อนที่เราจะหมดหวังกับอนาคต มีมุมมองเชิงบวกอย่างหนึ่งที่ทุกคนควรทำความเข้าใจ เพราะหากมองย้อนกลับไปในอดีต การปฏิวัติอุตสาหกรรมทุกยุคสมัยมักจะทำลายงานเก่าและสร้างงานใหม่ขึ้นมาควบคู่กัน
แต่ความแตกต่างที่สำคัญในครั้งนี้คือเรื่องของความเร็วในการเปลี่ยนแปลงที่เป็นไปอย่างรวดเร็วระดับปีไม่ใช่ทศวรรษ
ฉะนั้นมนุษย์ทำงานจึงจำเป็นต้องรู้ว่าทักษะประเภทใดที่จะยังคงเป็นที่ต้องการของตลาดแรงงานในอนาคตอันใกล้ ซึ่งมีรายละเอียดดังต่อไปนี้
- ทักษะการคิดเชิงวิพากษ์และการตัดสินใจขั้นสูง: การตัดสินใจบนพื้นฐานของจริยธรรมและความรู้สึกในสภาวะที่ข้อมูลไม่ครบถ้วนยังคงเป็นหน้าที่ที่ต้องพึ่งพาคน
- ทักษะด้านมนุษยสัมพันธ์และการเป็นผู้นำ: ความเห็นอกเห็นใจ ความเข้าใจในอารมณ์ของเพื่อนมนุษย์ และทักษะการเจรจาต่อรองคือสิ่งที่เครื่องจักรทำไม่ได้
- ทักษะการทำงานและควบคุมระบบปัญญาประดิษฐ์: บุคคลที่สามารถทำหน้าที่เป็นตัวกลางในการเชื่อมโยงระหว่างเทคโนโลยีคอมพิวเตอร์อัจฉริยะกับเป้าหมายธุรกิจจะเป็นที่ต้องการอย่างมาก
- ความเชี่ยวชาญเฉพาะทางในระดับลึกขั้นสูง: ในขณะที่งานระดับกลางทั่วไปกำลังหายไป แต่ความเชี่ยวชาญขั้นสูงในวิชาชีพเฉพาะทางยังคงปลอดภัยจากการถูกทดแทน
กล่าวโดยสรุป การเข้ามาของปัญญาประดิษฐ์ไม่ได้หมายความว่าแรงงานมนุษย์จะหมดความหมายไปจากโลกธุรกิจ หากแต่เป็นตัวเร่งให้เราต้องพัฒนาตนเองให้มีความสามารถที่เหนือกว่าข้อจำกัดของระบบอัตโนมัติ